Sirrozun simptomları və müalicəsi

Sirroz, sağlam qaraciyər toxumasının skar toxuması ilə yer dəyişdirdiyi və qaraciyərin qalıcı olaraq zərər gördüyü irəli mərhələli bir qaraciyər xəstəliyidir. Skar toxuması yaralanma və ya uzunmüddət xəstəlik səbəbiylə yaranan bir toxumadır. Sirroz xəstəliyində qaraciyər çalışmağa davam edə bilər, ancaq, skar toxuması qaraciyərin düzgün çalışmasının qarşısını alır və sağlam qaraciyər toxumasının etdiyi maddələr mübadiləsi, protein istehsalı və dərman toksinlərinin təmizlənməsi kimi vəzifələri yerinə gətirə bilmir.

Sirroz iki mərhələdən ibarətdir, bunlar kompanse və dekompanse sirroz olaraq adlandırılır.

Sirrozun əlamətləri nələrdir?
Qaraciyərdə görülən təhlükəli xəstəlikdir. Qaraciyər sirrozunda bir nəticə olaraq qaraciyərin quruluşu pozulur və gedərək artan bir toxuma yaranır. Xəstəlik irəlilədikcə funksional qaraciyər hüceyrə sayı azalır. Qaraciyər sərtləşir. Qan buradan axa bilmədikcə qanın gəldiyi nahiyələrdə (bağırsaqlar, dalaq) damar içi təzyiqi artır və qan özünə başqa yollar tapmağa çalışır. Bütün bunların nəticəsində qaraciyər funksiyaları gedərək pozulur və qaraciyər çatışmazlığının əlamətləri ortaya çıxır.
Sirroz uzunmüddət davam edən irəliləyən xəstəlikdir. Erkən mərhələlərdə əlamətlər yüngül ola bilər. Qaraciyərdəki zədə artdıqca əlamətlər də ağırlaşır. Erkən dövrlərdə ən çox görünən əlamətlər iştahsızlıq, arıqlıq, bulantı, halsızlıq, tez yorulma,qarında şişlik, əzələ əriməsi, dəridə göyərmə, qaşıntı, sarılıq, şüur dəyişikliyi və s.
Qaraciyər vücudun fabrikidir desək yanılmarıq. Qaraciyərdə vücud üçün qəbul edilən qidalar faydalı və gərəkli məhsullar olaraq ayırd edilir. Bunlardan biri olan albüminin də vəzifəsindən biri, mayelərin damar yatağı içində tutulmasıdır. Qaraciyər funksiyaları pozulunca albümin sintezi də təsirlənir. Albümin səviyyəsi azalınca mayelər damar yatağında tutula bilmir və toxumaların arasına sızır... Bu ən erkən ayaqlarda şişmə formasında ortaya çıxır. Bilərək və ya bilməyərək edilən bəzi davranışlar qaraciyərdə ciddi zədələnmələrə səbəb ola bilər. Bu davanışlar belədir:

Həkim tövsiyəsi olmadan dərman istifadə etmək: Bir çox dərman və bitki məhsulu potansial olaraq zədələnməyə yol aça bilər. Həkim nəzarəti olmadan reseptsiz ağrıkəsici, antibiotiklər,vitamin preparatlarının istifadəsi vəziyyəti daha da gərginləşdirə bilər.

Piylənmə: Düzgün qidalanma, fiziki hərəkətlər bütün vücud kimi qaraciyər üçün də vacibdir. Vitamin və mineral cəhətdən meyvə və tərəvəzlərin istifadəsi tövsiyə edilir.

Hepatit: A, B, C virusları qaraciyərə yerləşərək infeksiyaya səbəb olur. Qorunmaqda tualet və əl təmizliyi çox vacibdir.

Sirroz diaqnozu necə qoyulur?

Sirroz xəstə tərəfindən gec anlaşılan xəstəlikdir. Qarında su toplanması, sarılıq, əllərdəki əzələlərdə ərimə başlayır. Xəstə bu formada sirroz olduğunu anlaya bilir. Həkim tərəfindən diaqnoz müxtəlif qan analizləri ilə qoyula bilir. Xəstənin spirtli içki istifadə edib-etməməsi, əvvəl hepatiti keçirib-keçirməməsi araşdırılır. Həmçinin fiziki müayinə aparılır. Bəzi xəstələrdə qaraciyər biopsiyası da gərəkli ola bilər.

Müalicəsi
Sirrozun müalicəsi yoxdur. Belə şəxsdə qaraciyər qalıcı zərər görür və bu hissədə sirozun tək müalicəsi qaraciyər nəqlidir. Ancaq, sirrozunun səbəbinə bağlı olaraq irəliləməsini dayandırmaq üçün bəzi tədbirlər görülməlidir.

Qaraciyər nəqli, bu xəstəlik üçün əsas müalicə üsuludur. Bunun üçün ilk olaraq qaraciyər verənin də, köçürənin də sağlam olması və əməliyyat zamanı problemin çıxmaması əsas məqsəddir. Qaraciyər nəqli əməliyyatı uzun çəkir və 8-18 saat arası davam edir. Bu səbəbdən peşəkar kollektiv tərəfindən əməliyyatın edilməsi mühümdür. Əməliyyat xaric dərmanlar da təyin edilir. Bəzi dərmanlar ömür boyu istifadə edilməlidir.