Çoxusunun problemi... - Tükənmişlik sindromu nədir?

Gərgin iş rejimi, real olmayan hədəflər, iş yaşayışında yüksək tələblər və hədsiz stres yükü tükənmişlik sindromu kimi ciddi vəziyyətə çevrilə bilər. Səhər yuxulu və dincəlməmiş qalxmaq, geyinməyə və səhər yeməyinə istəksizlik, çalışmağa qarşı həvəssizlik, əsəbi, bədbəxt, çarəsiz hiss etmə kimi əlamətlərlə özünü göstərən tükənmişlik sindromu, cəmiyyətdə yayılan psixoloji problemlərin başında gəlir.

Tükənmişlik sindromunda ruhən və fizik olaraq bitkinlik, şəxsi uğurların azalması və hissiyyatsızlaşma olaraq üç mərhələdən bəhs edilir. İnkişafı zəif gedir. İlk mərhələdə ağır iş yükü ilə mübarizəyə çalışılır və iş, şəxsi ehtiyacların önünə keçər. İkinci mərhələdə ruhən bitkinlik başlayır. Yorğunluq, yuxusuzluq, baş ağrısı kimi fiziki problemlər başlayır. İşlərin öhdəsindən gəlmək çətinləşir. Sonuncu mərhələdə çarəsizlik, nifrət ön plana çıxar. Şəxsin özündən və başqalarından xoşu gəlməz. Dincəlməyə çalışılsa da rahatlamaq alınmaz.

Depressiya ilə qarışdırmayın

Adətən tükənmişlik hissi depressiya ilə qarışdırılır. Hər ikisində də motivasiya və zövq alma azalır, ancaq depressiyada mənfi duyğular, iş, ailə, sosial münasibətlər kimi bütün yaşayış sahələrində özünü göstərir.
Tükənmişlik sindromunu yaradan faktorlar belə sıralanır:

İş nəzarətinin əldə olmaması. İşə gəliş-gediş saatlarının, iş yükü və ediləcək işlərin qərarının şəxsin əlində olmaması

İş yerində münasibətlərin pis olması, şəxslər arasında narahatçılıq, təzyiqlərin olması

Gözləntinin və məsuliyyətin müəyyən edilməməsi

Ətrafdan kifayət qədər dəstək almamaq. İş yerində və ya özəl həyatda gərəkli sosial dəstəyi ala bilməmək, yaşanan stress, mənfi duyğuları paylaşa bilməmək.

Ev xanımları da risk altındadırlar

Ev qadınları daxil bütün çalışanlarda görülə bilər. İş və şəxsi həyat arasında keyfiyyətli münasibəti qura bilməyən, hər kəsin işinə qaçan, etdiyi işi nəzarət altına ala bilmədiyini düşünənlər risk daşıyırlar.

Öz-özünə keçmir

İlk mərhələlərdə çox çalışmağın yaxşı bir şey olduğu zənn edilir. Bu səbəblə dincəlməyə vaxt ayrılmır. Bu stress isə getdikcə artır və ruhən çöküntü başlayır. Müdaxilə edilməsə yorğunluq, yuxusuzluq, depressiya, ürək xəstəlikləri, piylənmə, depressiya, ürək xəstəlikləri, immunitet sisteminin zəifləməsi ilə bağlı digər xəstəliklər görülə bilər.

İdmandan əl çəkməyin, özünüzə xobbi qazandırın

Tükənmişlik sindromundan qorunmaq üçün nələrə diqqət etmək lazımdır?
Həyatınızda ən vacib nələri hesab etdiyinizi düşünün. Bu, ailə, sağlamlıq, dostlar, sosial ətraf ola bilər. Çox işləyib yorğun evə gəlməyiniz ailənizlə problemlərə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən planlı iş tutun. Məsələn, hər gün eyni saatda evdə olmağa çalışın. Ailənizlə eyni süfrə başında yemək yeyin.

Tükənmişliyinizin səbəbini araşdırın. Bu səbəb iş yorğunluğu, çalışma saatları, dəstək almamaq ola bilər. Bu səbəbi dəqiqləşdirmək və qəbul edərək problemin həll yolunu axtarmaq lazımdır.

Problemin qaynağını dəqiqləşdirdikdən sonra həll üçün iş yoldaşlarınızla danışın. Duyğularınızı paylaşın. Bununla mənfi düşüncələri içinizdə toplamayacaqsınız.
Gün ərzində qısa aralar verin.

Ailənizlə, dostlarınızla zaman keçirin.

İdmanla məşğul olun. İnsanların başı qarışıq olduğu zaman ilk unutduqları və etmədikləri idman olur. Halbuki mütəmadi idman etmək,streslə mübarizə aparmağın ən yaxşı yoludur.
Kifayət qədər yuxu qəbul etməyə çalışın. Ən az 7-8 saat yatmağa çalışın.

Həftə sonları dincəlin.

Düzgün qidalanın, bol meyvə və tərəvəz yeyin.

Kitab oxumaq, toxumaq, rəsmlə məşğul olmaq kimi sakitləşdirici xobbilərlə məşğul olun.