Udma çətinliyi, "Akalazya" problemi nədir?

"Akalazya" qida borusunun alt ucundakı əzələlərin genişləyə bilməməsi ilə xarakterizə edilən xəstəlik olaraq bilinir. Bu xəstəlik təxminən 100 min ilə 200 min şəxsdə bir görülən nadir xəstəlik olaraq bilinir. Udulan qidalar qida borusunda yuxarıdan aşağı doğru yaranan qida borusu darlaşmaları ilə irəliləyir. Akalazya görülən şəxslərdə qida borusunun alt ucu genişləyə bilmədiyi üçün içindəki qidaların mədəyə keçirilməsi olduqca çətinləşir. Bu belə xəstələrdə şikayət olaraq ortaya çıxır.

Akalazya nədir?

Yemək və içmə əsnasında istifadə edilən qidaların udulmasında çətinlik yaradan həzm sistemi xəstəliklərindən biridir. Sağlam insanın qida istifadəsi əsnasında qida borusunun əzələləri yeyəcəkləri mədəyə doğru sıxlaşdıracaq formada gərilir. Həyata keçən bu hadisə sayəsində qida borusunun ucundakı bir əzələ halqası yeməyi mədəyə keçməsini təmin edir. Bu şəkildə sağlam qidalanma müddəti həyata keçir. Ancaq bu xəstəlik olan şəxslərdə prosedur belə getmədiyi üçün qida keçişi çətinləşir. Bir səbəbə bağlı olaraq görülən ya da anatomik olaraq qida borusunda yer alan sinirlərin zədə görməsi akalazya xəstəliyinə səbəb ola bilər. Son olaraq yemək borusu yeyəcəkləri mədəyə göndərmək bacarığını itirir. Qidalar daha sonra yemək borusunda toplanır, bəzən isə acı dad olaraq ağıza geri dönər.

Akalazyanın səbəbləri nələrdir?
Həzm sistemi narahatçılıqlarından biri olan akalazya, ən çox 20 ilə 40 yaş arasında özünü biruzə edir. Fərqli yaş qruplarında da ortaya çıxa bilən bu problemin 5 %-i uşaq yaş qrupunda görülür. Akalazya xəstəliyinin səbəbi tam bilinməsə də, qida borusunun alt ucundakı əzələ təbəqəsində sinir hüceyrələrinin azalmış olması zəmin yarada bilər.
Səbəb olaraq:

Genetika

Enfeksiyoz

Toksik və otoimmun göstərilir.

Akalazya xəstəliyinin əlamətləri nələrdir?

Ən vacib şikayətlərindən biri udma çətinliyidir
Qidalar yemək borusunda dayanır,

Qidalanmadan qısa müddət sonra qusma baş verir.

Bu, döş qəfəsi ağrısı və qidalanma çətinliyinə bağlı olaraq ortaya çıxan çəki itirmə və inkişaf geriliyidir.

Öskürək və ağciyər infeksiyası görülə bilən digər əlamətlərdir. Qida borusunda yad cismin qalması şikayəti ilə bir çox pasiyentlər həkimə müraciət edirlər.

Diaqnozu qoymaq üçün endoskopiyadan istifadə edilir.

Müalicəsi
Akalazyanın müalicəsində dərmanlar, botilinum toksini (botox) tətbiqi, dilatasyon və əməliyyatdan istifadə edilir. Dərman müalicələrinin əks təsirinin çox olması, botox tətbiqinin 4 ilə 6 aydan bir təkrarlanmasının gərəkməsi səbəbiylə günümüzdə çox istifadə edilən müalicə üsulları deyildir.

Akalazya müalicəsində ən çox tətbiq olunan üsullar arasında qida borusunun dar olan alt qisminin endoskopik olaraq genişlədilməsi və cərrahiyyəsidir.

9-10 yaşından kiçik uşaq xəstələrdə seçilən müalicə üsulu əməliyyatdır. Bu əməliyat qarından və sinədən, açıq və ya laparoskopik olaraq edilir. Əməliyyatda qida borusunun genişlənməyən alt ucundakı əzələlər aralanaraq alt özüdagus (qida borusu) təzyiqi aşağı endirilir. Bu formada udma çətinliyi düzəldilir.