Oynaqlarda toplanan kəskin iltihablanma - Gut xəstəliyi nədir?

Gut (Podaqra) oynaqlarda və ətrafında ürik asit kristallarının toplanmasına bağlı olaraq oynaqlarda qızarıqlıq və həssaslığa səbəb olan ağrılı artrit növüdür. Sağlam vücudda, maddələr ürik asidə çevrilərək vücuddan atılır. Xüsusilə protein quruluşundakı maddələrin vücudda atılım forması olan ürik asitlərin atılması təmin olunmursa ya da istehsalı çoxdursa nəticə olaraq vücudda toplanır və qandakı miqdarı da artır. Ürik asidin oynaqlarda toplanması ilə oynaqlarda iltihablanmaların yaranması da "Gut xəstəliyi" olaraq adlandırılır.

Gut xəstəliyi revmatizmal sağlamlıq problemi olsa da eyni zamanda metabalizma xəstəliyidir. Çox artıq miqdarda ürik asit, vücudda xüsusilə oynaqlarda bəzən də böyrəklərdə toplanmaqdadır. Böyrəklərdə toplanması, daş xəstəliyinə yol aça bilər ya da daş yaratmadan da böyrəkləri zədələyə bilər.

Gut xəstəliyinin mərhələləri nələrdir?
Gut xəstəliyi akut atak, interkritik vəziyyət, xronik gut, tofüslü gut olaraq 4 mərhələdən ibarətdir. Bu mərhələlər və simptomlar belədir:

Akut atak: Oynaqda ani başlayan, tezliklə 5-10 gün davam edən şişmə və ağrı ilə xarakterizə edilir.

İnterkritik vəziyyət: Bu mərhələdə xəstənin şikayətləri ortadan qalxmışdır, ancaq bir sonrakı mərhələnin sonrasında şiddətli simptomlar ortaya çıxar.

Xronik gut: Xəstəlik bütün simptomlara və verdiyi narahatçılıq səbəbndən müalicə edilmədiyi təqdirdə xroniki hal alır. Gut xəstəliyinin xronikləşməsi oynaqlarda qalıcı ağrı, şişlik və hərəkət məhdudluğu yaranmasına səbəb olur. Bu mərhələ revmatoid artrit deyilən iltihablı oynaq revmatizması ilə qarışa bilər.

Tofüslü gut: Tofüs deyilən ürik asit kristallarının bir araya toplanaraq dəri altında ya da toxumalarda çökməsi ilə yaranan toplantıya bağlı şişliklərin olduğu mərhələdir.

Gut xəstəliyi irəlilədikcə ürik asit kristalları oynaq və oynaqların ətrafındakı toxumalarda toplanır. Bu ürik asit kristalların çox olaraq toplanmasına "tofüs" deyilir. Xüsusilə ayaq baş barmağının birinci daraq sümüyündü çox görülür. Bunun xaricində əl, dirsəklərin yanında, barmaqların üstündə, böyük oynaqlarda da ortaya çıxa bilər.

Gut xəstəliyinin əlamətləri nələrdir?

Gut xəstəliyi oynaqlarınızda iltihablanmalara bağlı şişmə və xüsusilə səhərə qarşı vücudda asit iyonları toplanmasına bağlı ağrı ilə özünü göstərir. Adətən ayaq barmaq və biləkləri, dizlər və barmaq (xüsusilə ayaq baş barmağı) uclarında özünü göstərən gut xəstəliyinin əlamətləri aşağıdakılardır:

Təsirlənən oynaqlarda şişlik və qızarıqlıq

Şişliyin enməsindən sonra dəridə soyulma və pullanma

Gecə yuxudan oyandıran oynaq ağrıları

Yanma hissi

"Gut"-un səbəbi böyrəklərdirsə qarın və bel ağrıları, idrarda qan, böyrək daşının yaranması
Ağrıların xronikləşməsi

Oynaqlarda deformasiyalaşma

Bu əlamətlər bir anda ortaya çıxar, adətən 3 ilə 10 gün arasında davam edər, ardından ağrılar keçər.

Gut krizlərinə səbəb olan faktorlar:

Həddindən çox spirtli içki istifadəsi

Ani, şiddətli xəstəlik halları

Yanlış pəhriz

Oynaq travmaları

Keçirilən pəhriz

Düzgün diaqnoz qoyulduqdan sonra həkim tərəfindən müalicə təyin edilir.