Çox insanın üzləşdiyi problem, "Çölyak" xəstəliyi nədir?

Çölyak, buğda, arpa, çovdar kimi taxıllarda mövcud olan gluten adlı maddəyə qarşı vücud immun sistemi tərəfindən verilən anormal reaksiya nəticəsində ortaya çıxan xəstəlikdir. Autoimmun xəstəlikdir. Adətən 1 yaşından sonra uşaqların glutenli qidaları qəbul etməsi ilə problem meydana çıxmağa başlayır. Başlanğıcda bulantı, qusma, ishal, halsızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Daha sonra isə anemiya, dəri ləkələri kimi fərqli əlamətlər əlavə edilir. Xroniki xəstəlik olsa da müalicəsi mümkündür və müalicə əsnasında gluten tərkibli qidalar pəhrizdən çıxarılmalıdır.

Hər keçən gün bu problem daha geniş yayılır. Bu növ qidaların qəbulu zamanı nazik bağırsaqda iltihablanma ortaya çıxır. Çölyak xəstəliyində inkişaf edən iltihabi müddət nəticəsində vücud öz toxumalarına zərər verən antikorlar yaradır. Bununla bağırsaq xovları hamarlaşa, hətta yox ola bilər. Nəticədə də qida yeyildikcə sovrulma olmadığı üçün vücuda kifayət qədər qida maddəsi qəbul olunmaz.

Mütəxəssislər çölyak xəstəliyinin allergik ya da autoimmun (otoimmun) xəstəlik olub-olmadığı mövzusunda araşdırmalara davam edir. Allergiya, immun sisteminin əslində vücuda zərərsiz olan maddələrə həddindən çox reaksiyanın göstərməsidir.

Çölyak xəstəliyinin səbəbi

Aparılan araşdırmalara görə, həssas insanlarda nazik bağırsaq divarına çatan qismən həzm edilən qluten molekulları, immun sistemində ağır reaksiyaya yol aça bilər. Xəstəliyin inkişafında genetik faktorlar vacib rol oynayır. Əksər zaman əziyyət çəkən şəxslərin böyük ehtimal ən yaxın qohumları da bu problemlə üz-üzədir. Qidalanma formaları, bağırsaq bakteriyaları da xəstəliyin inkişafına təsir göstərir.

Xəstəlik glutenli qidaları yeməklə kəskinləşir. Bu maddə buğda, çovdar, yulaf, arpa kimi taxıllarda mövcuddur və bu kimi qidaların qəbulu zamanı əlamətlər arta bilər. Əksinə olaraq düyü, qarğıdalı, kartof gluten tərkibli olmadığından xəstələr rahatlıqla istifadə edə bilərlər.

Çölyak xəstəliyinin əlamətləri:

Görülən vacib əlamətlərdən biri çəkinin itməsidir.

Qaşıntılı və qırmızı dəri səpkiləri

Dildə yanma, halsızlıq, qansızlıq əlamətləri

Kalsium əksikliyi ilə bağlı olaraq sümük əriməsi, əzələ zəifliyi, sümük ağrısı

K vitamini əksikliyi ilə bağlı baş verən qanaxmalar

Gecə korluğu (A vitamini əksikliyi səbəbiylə olur)

Depressiya

Baş gicəllənməsi

Diqqət əksikliyi

Oynaq problemləri.
Uşaqlarda çölyak xəstəliyinin əlamətləri nələrdir?

Xəstəliklə bağlı olaraq bulantı, qusmq, ishal kimi əlamətlər görülə bilər. 2 və daha az yaşlı uşaqlarda görünən simptomlar:

Qarında şişlik

Xroniki ishal

Qusma

Əzələ əriməsi

İştahsızlıq

2 yaşından böyük uşaqlarda isə:

İshal

Qəbizlik

Əsəbilik

Qısa boy

Diqqət əksikliyi

Baş ağrısı

Nevroloji əlamətlər.

Necə müalicə edilir?

Yeganə müalicə növü gluten tərkibki qidaların qida rasionundan tamamilə çıxarılmasıdır. Pəhrizinizdən gluten tərkibli qidaları çıxartdığınız zaman nazik bağırsağınızdakı iltihablanma bir neçə həftə ərzində azalmağa başlayar. Bir neçə gün ərzində özünüzü yaxşı hiss etməyə başlayacaqsınız. Uşaqlarda sağalma müddəti, böyüklərlə müqayisədə daha tez baş verir.
Yenidən səhvliklə bu növ qidaları qəbul etsəniz, qarın ağrısı, bulantı, qusma kimi əlamətlər yaşaya bilərsiniz. Bununla yanaşı kalsium, dəmir, sink, B12, D, K vitamini tövsiyə edilir.
Çölyak xəstəliyi müalicə edilməsə nə baş verər?

Belə xəstələr həyat boyu gluten tərkibli qidaları rasiondan çıxarmalıdırlar. Əgər istifadə edilərsə bağırsaq florası tamamilə pozula bilər. Daha sonra isə müalicə olunmaq ehtimalı tamamilə azalır.

Bundan əlavə olaraq glutenli qidalardan istifadə bu problemlərə yol aça bilər:

İnkişaf geriliyi

K vitamini əksikliyi

Otoimmun xəstəliklərin yüksəlişi

Sonsuzluq

Depressiya

Qalın və ya nazik bağırsaq xərçəngi