Altsheymer xəstəliyi nədir?

Altsheymer, çox yayılan demensiyanın növü olub beyin hüceyrələrinin yox olmasına səbəb olan nevroloji xəstəlikdir. Düşüncə, yaddaş və davranış funksiyalarında azalmağa səbəb olan bu xəstəliyin əlamətləri yaşla birlikdə yavaş irəliləyir. Bunun üçün hətta illər keçə bilər. Erkən əlamətlər meydana çıxsa da adətən onun xəstəlik səbəbindən baş verdiyini zənn etmirlər. İlk olaraq son günlər, aylardakı hadisələr unudulur. Amma təəssüf ki, xəstəlik irəliləməyə davam edir. Zamanla normal düşüncə, məntiq, bacarıqlar zədə görür. Xəstəlik əksər zaman 65 yaş və daha yuxarı olan insanlarda müşahidə edilir.

Xəstəliyin əlamətləri nələrdir?

Adətən davranışında problem yaranan belə xəstələrdə yüngül formada da olsa xəstəliyin əlamətləri biruzə çıxır. İlk başlanğıc olaraq kiçik unutmalar, son günləri xatırlamamaq halları olur. Bundan əlavə həmin şəxs müxtəlif əşyaların, insanların adlarını xatırlamaya bilər.

Əsas əlamətləri isə aşağıdakılardır:

Zehni bulanıqlıq

Şəxsin çətin adaptasiyası

Danışmaqda çətinlik

Ətrafa reasksiyanın fərqli olması, insanlara şübhəli yanaşması

Xəyallar görmə, öz aləmində yaşamaq

Şəxsin xatırlaya bilmədiyi hadisələri inkar etməsi

Motivasiya hissinin aşağı olması

Depressiya və s.

Bu qeyd olunanlar ilkin ərəfədə daha çox müşahidə edilir. Xəstəlik artdıqca isə əlamətlər daha kəskin hal alır. Hətta gedərək qulluğa möhtac hala gəlirlər.
Yaranma səbəbi nədir?

Uzun illərdir araşdırmalar aparılsa da xəstəliyin irəliləmə səbəbi dəqiq aşkar edilməyib. Ancaq bəzi faktorların, xəstəliklərin buna zəmin yaratdığı bildirilir.

Bunlar hansılardır?

Yaşlı olmaq

Daun sindromu

Yaşanılan beyin travmaları

Piylənmə xəstəliyi

Yuxusuzluq

Mənfi vərdişlərin olması

Yüksək təzyiq və yüksək xolesterin

Düzgün qidalanmamaq

Diabet xəstəliyi

Qadınlarda nisbətən daha çox rast gəlinir.

Diaqnozu necə qoyulur?

Bunun üçün xüsusi test, analiz yoxdur. Sadəcə bir çox göstəricilər birlikdə dəyərləndirilə bilər. Psixonevroloji xəstəlik olduğundan, diaqnozu həkim-psixiatr təyin edir. Xəstənin tibbi keçmişi öyrənilir, psixonevroloji əlamətlər araşdırılır, müayinə edilir. Gərək duyularsa beynin KT, MRT müayinəsi tələb olunur. Eyni zamanda xəstənin təzyiq, ürək fəaliyyəti də yoxlanılır.

Altsheymer xəstəliyinin mərhələləri

2011-ci ildə aparılan araşdırmalara əsasən xəstəliyin mərhələlərini təqdim edirik:
1 – Xaricdən normal görüntü (klinik öncəsi)

2 – Çox yüngül pozuntular

3 – Yüngül pozuntular

4 – Orta dərəcəli pozuntu

5 – Orta ciddi pozuntu

6 – Ciddi pozuntu

7 – Çox ciddi pozuntu

Erkən orta dövr sözləri, bəzi anları xatırlamamaqla başlayır. Bu səbəbdən həkimin düzgün şəkildə müayinəsi xəstəliyin erkən aşkar edilməsi üçün çox vacibdir. Bu məqamda artıq dərmanlara başlanılmalıdır.

Müalicəsi necə edilir?

Vaxt keçmədən əlamətlər nəzərə alınaraq həkimə müraciət edilməlidir. Əgər xəstəlik təsdiq edilərsə xəstənin yaşı, vəziyyəti, xəstəlikləri nəzərə alınaraq müalicə kursu təyin edilir. Xüsusi və birdəfəlik müalicə növü yoxdur. Sadəcə müalicə ilə yaranan simptomlar azala və ya müəyyən qədər də olsa qarşısı alına bilər. Ehtiyac olduğu halda müəyyən terapiyalar da keçirilə bilər. Bu ərəfədə isə xəstənin düzgün qidalanması, mənfi vərdişlərdən uzaqlaşması vacibdir.
Xəstəlikdən qorunmaq mümkündür?

Bundan qorunmaq tam mümkün olmasa da bəzi fəaliyyətlərin mütəmadi görülməsinin qorunmaq üçün fayda verəcəyi bildirilir.

Zehni fəaliyyətlə daim məşğul olun

Təzyiqinizi normada saxlayın

Meyvə və tərəvəzdən çox istifadə edin

Mənfi vərdişlərdən uzaq durun.