Qida zəhərlənməsi

Qida zəhərlənməsi əlamətləri, həzm sisteminə təsir göstərən narahatçılıqları əhatə edir.

Qida zəhərlənməsi nədir? Qida zeherlenmesinin səbəbi varmı?

Daha ətraflı məlumat üçün məqaləni sonadək oxuya bilərsiniz.

Doktorinfo.az xəbər verir ki, mədə bulantısı, qusma, ishal, qarın ağrısı, halsızlıq və hərarət adətən bu vəziyyətin əlamətlərindəndir. Uşaqlar və hamiləlikdə, qida zəhərlənmələri əlamətləri daha həssas ola bilər. Adətən qida istifadəsindən qısa bir müddət sonra əlamətlər ortaya çıxar və təsirləri dəyişkəndir. Müalicə əksər zaman maye istifadəsi, yüngül qidalar, istirahət və gərəkli vəziyyətlərdə uzman dəstəyi alınmalıdır. Qida zəhərlənməsi adətən yüngül başlayar, ancaq ciddi vəziyyətlərdə həkim müdaxiləsi lazım olur.

Qida zəhərlənməsi, adətən bakteriya, virus, parazit ya da qidalarda istehsal etdiyi toksinlərin istifadəsi ilə ortaya çıxan vəziyyətdir. Bu narahatlıq bir çox simptomla özünü göstərir. Mədə bulantısı, qusma, ishal, hərarət, qarın ağrısı, halsızlıq kimi əlamətlər qida zəhərlənməsinin tipik göstəriciləridir.

Qida zəhərlənməsi, adətən çiy ya da az bişmiş ət, süd məhsulları, çiy tərəvəzlər kimi qidaların istifadəsi ilə meydana gəlir. Müalicə adətən bol maye istifadəsi, yüngül və həzmi asan qidaların seçilməsi, istirahət və həkimin tövsiyə etdiyi tibbi müdaxilələri əhatə edir. Xüsusilə immun sistemi zəif olanlar risk altındadırlar.

Qida zeherlenmesinin sebebleri

Ət və toyuq məhsulları: Qida zəhərlənməsi əlamətləri ət məhsullarında da ola bilər. Çiy və ya az bişmiş ət, toyuq xüsusilə bakteriyaların çoxalması üçün uyğun ortam yarada bilər.
Çiy tərəvəzlər və meyvələr: Kifayət qədər yuyulmamış çiy tərəvəzlər və meyvələr, torpaq və ya su səbəbiylə mikroblarla təmas etmə riski daşıya bilər.

Dəniz məhsulları: Xüsusilə çiy istifadə edilən dəniz məhsulları, bakteriya və ya virusların səbəb ola biləcəyi zəhərlənməyə səbəb ola bilir.

Hazır qidalar: İstifadə üçün hazırlanan qida məhsullarında gigiyena qaydalarına kifayət qədət diqqət edilməməsi vəziyyətində zəhərlənmə riski arta bilər.

Qida zeherlenmesinin elametleri

Bulantı və qusma: Adətən bir neçə saat ərzində başlayar, bəzən ani və şiddətli ola bilir. Qida zəhərlənməsi ilk əlamətləri arasındadır.

İshal: Sulu getmə, qarın sancıları görülə bilir.

Hərarət və titrəmə: Vücud istiliyində yüksəlmə, titrəmə hissi və halsızlıq əlamətləri ola bilir.

Qarın ağrısı: Şiddətli və ya yüngül ola bilir, adətən bağırsaqların təsirlənməsindən qaynaqlana bilir.

Halsızlıq və yorğunluq: Vücuddakı elektrolit itkisi nəticəsində ortaya çıxa bilir.

Baş ağrısı və əzələ ağrıları: Zəhərlənmə nəticəsində yayğın ağrılar görülə bilər.

Su itkisi və susuzluq: İshal və qusma səbəbiylə vücudda maye itkisi ola bilir.
Qida zəhərlənməsi nə zaman ortaya çıxır?

Zəhərlənməyə səbəb olan qidalar yeyildikdən təxminən 30 dəqiqədən sonra əlamətlər ortaya çıxır. Bununla yanaşı zəhərlənmə 30 dəqiqə ilə 28 gün ərzində də görünə bilər.
Yuxarıda qeyd edilən əlamətlərdən əziyyət çəkirsinizsə dərhal həkimə müraciət etməlisiniz. Əgər bu əlamətlərdən əziyyət çəkirsinizsə və həkimə getməsəniz, sidiyə getmə tezləşər, ağız quruluğu, 3 gündən çox davam edən ishal, nitqdə çətinlik, 38 dərəcədən yüksək qızdırma və görmə pozğunluqları ortaya çıxacaqdır. Qida zəhərlənməsi vəziyyətində fərqli müalicələr tətbiq olunur. Müalicə zəhərlənmə tipinə və zəhərlənməyə yol açan qidaya görə həkim tərəfindən təyin edilir.

Qida zəhərlənməsində hansı qida faydalıdır?

Qatıq – Antibakterial qida olan qatıq, vücudun sürətli yenilənməsini təmin edir. Həmçinin vücuddakı zərərli maddələrin atılmasını asanlaşdırır.
Banan – Qida zəhərlənməsi vəziyyətində ortaya çıxan qusma, ishal, bulantıya qarşı olduqca effektlidir. Ancaq püre halına gətirilərək istifadəsi həzmi asanlaşdırır.

Sarımsaq – Antibakterial, antiviral təsiri olan sarımsaq zəhərlənməyə səbəb olan bakteriyalara qarşı mübarizə aparır. Bunun üçün bir stəkan suya 2 diş sarımsaq əlavə edib qaynadın.

Bu suyu içərək əlamətlərin azalmasını təmin edə bilərsiniz. Təzyiq xəstələrinin sarımsaq istifadəsində diqqətli olması tövsiyə edilir.

Bal – Mədəni rahatlaşdıracaq təsiri vardır. Gündə 3 dəfə bir çay qaşığı olaraq istifadə edilməlidir. İstəyə görə bitki çaylarına da qatıla bilər.

Limon – C vitamini qaynağıdır. Qida zəhərlənəsinə yol açan bakteriyaların öldürülməsində effektlidir. Bir xörək qaşığı limon suyunun içərisinə yarım çay qaşığı şəkər əlavə edərək gündə
2 dəfə içə bilərsiniz.

Zəncəfil – Həzm problemlərini aradan qaldırır. Mədə bulantısı, ağrılar zamanı müsbət nəticələr verir. Günorta və axşam yeməklərindən sonra bir stəkan zəncəfil çayı içmək, şikayətlərin azalmasına kömək edəcək.

Qida zəhərlənməsi zamanı nələr edilməlidir?

Bol maye qəbulu gərəklidir.

Təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.

Vücudun istirahətinə imkan yaradılmalıdır.

Həmçinin simptomatik müalicələr edilməlidir: Mədə bulantısını yatışdıran yüngül qidalardan istifadə edilməlidir.

Qida zəhərlənməsindən sonra nə etməli?
İlk olaraq qeyd edək ki, bu vəziyyətə vücud çox maye itirir. Bu səbəbdən zəhərlənmədən sonra bol-bol su içilməlidir.

Süd və süd məhsullarını bir müddət istifadə etməyin. Pendir və süd məhsulları mədəni yoran qidarlardandır.

Zəhərlənmədən sonra yağlı və ağır qidalardan qaçınmalısınız.

Qəhvə, asitli içkilər, çay, enerji içkilərindən uzaq durulmalıdır.

Meyvə və tərəvəzlərdən çox istifadə edin.

İstifadə edəcəyiniz məhsulların hər zaman son istifadə tarixinə baxın.

Dondurulmuş məhsulları buzluqdan çıxartdıqdan sonra mütləq istifadə edin. Yenidən buzluğa qoymayın.