Əlin şişməsi, Akromeqali nədir?

Əl, ayaq, üz kimi orqanlarda həddindən çox böyümə, iriləşmə və qabarlaşma ilə özünü göstərən və nadirən görülən Akromeqali xəstəliyi, ən çox hipofiz vəzinin böyümə hormonunun çox istehsalı nəticəsində baş verir. Adətən 30-50 yaş aralığında diaqnozu qoyulan Akromeqali xəstəliyinin müalicəsi isə cərrahi üsul, dərman və ya radioterapiya ilə həyata keçirilir.
Bu xəstəliyə ilk dəfə böyümə mənasını verən "Akromeqali" adını, 1886-cı ildə fransız həkimi Pierre Marie verib.

Bu xəstəlik nə üçün olur?

Səbəbləri arasında ən çox görüləni ön hipofizin BH istehsal olunan hüceyrələrindən çıxan xoşxassəli bir adenomdur. Adenomlar şiş olaraq da adlandırıla bilər, ancaq bunlar xərçəng deyildir. Akromeqalidəki adenom adətən böyük olur. Son illərdə xəstəliyin nadirən genetik ola biləcəyi bildirilib.

Əlamətləri nələrdir?
Adenomdan çox miqdarda istehsal olunan BH bağcıqlar, qığırdaq, sümük və vücudun digər orqanlarında böyüməyə səbəb olur.

İnsanlarda xəstəliyin ən erkən əlaməti yumşaq toxuma artışı ilə bağlı olan əl və ayaqlarda böyümənin görülməsidir. Bununla yanaşı zaman daxilində üz xətlərində iriləşmə, qaş xəttinin daha qabarıq olması, çənənin önə doğru çıxıntı ilə uzanması, burun, dodaq və dildə böyümə, dişlərin bir-birindən ayrılması, dərinin yağlanması, dəridə qalınlaşma, normadan çox tərləmə və s kimi dəri dəyişiklikləri meydana gəlir. Bununla birlikdə:

Əllərdə uyuşma (Karpel Tünel sindromu)

Səsdə qalınlaşma, xoruldama, burun tıxanıqlığı

Yorğunluq, oynaq ağrıları, baş ağrısı, görmə pozuntusu

Menstruasiyanın düzgün zamanda olmaması, süd vəzindən süd gəlməsi

Kişilərdə cinsi gücün azalması və istəksizlik Akromeqali əlamətləri arasında yer alır.
Diaqnozu necə qoyulur?

Əlamətlər yavaş irəlilədiyi üçün illərlə görülməyə bilər. Bu səbəbdən diaqnoz adətən 5-7 il gecikmə ilə qoyulur. Bu müddət ərzində hipofiz şişi də böyüyür və əksər zaman diaqnoz qoyulduğunda makroadenom olur. Bunun üçün bəzi analizlər də tələb edilə bilər. Qeyd edək ki, bu istiqamətdə endokrinoloq müayinə edir. Labaratoriya nəticələri əsasında xəstəliyin diaqnozu qoyulur.

Müalicə necə edilir?

İlk seçim hipofiz əməliyyatıdır. Əməliyyatın məqsədi mümkünsə adenomun tamamilə çıxarılması, varsa ətraf toxumalarda olan təzyiq əlamətlərinin nizamlanması və qan göstəricilərinin normala döndürülməsidir. Təyin ediləcək dərmanların miqdarına endokrinoloq qərar verir. Radioterapiya isə adətən əməliyyatdan sonra dərman müalicələrinə cavab verməyən və adenom toxuması qalan xəstələrdə tətbiq edilir.

Görülmə sıxlığı nədir?
Dünyada hər il bir milyon şəxs arasında 3-4 şəxsdə xəstəlik görülür.

Əməliyyat hər zaman uğurlu alınırmı?

Bu, bir neçə faktorla əlaqəlidir. Burada şişin tipi, yerləşdiyi nahiyə və böyüklüyü vacibdir. Kiçik şişlərdə müvəffəqiyyətin əldə edilməsi ehtimalı yüksəkdir. Bəzən əməliyyatın təkrarlanmasına ehtiyac vardır. Bəzən ətraf toxumalarda az miqdarda da olsa şiş qala bilir. Bu zaman isə xəstəliyin yenidən baş qaldırma ehtimalı yüksəlir.